بیمه باربری

باربری رشته ای از بیمه اموال است که کالا را در مقابل خطرات حمل از طریق دریا، زمین، هوا یا مجموعه ای از آن‌ها از مبدأ تا مقصد تحت شرایط خاصی مورد پوشش قرار داده و پشتوانه ای قوی در جهت ایجاد اطمینان خاطر برای وارد کنندگان و صادر کنندگان کالا، صاحبان کالا در بخش‌ های مختلف صنعتی و کشاورزی و بازرگانی می‌باشد و همچنین از دیدگاه اقتصادی ابزاری است مناسب و قابل اطمینان جهت حفظ  و حراست از سرمایه ‌ها در مقابل خطرات محتمل و غیر قابل پیش بینی.

این بیمه از جمله بیمه های بازرگانی میباشد که خسارات وارده به کالا را در صورت تحقق خطرات در حین حمل، تحت پوشش قرار می‌گیرد .

انـواع بیـمه باربـری :

بیمه باربری وارداتی :

کالاهایی که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی به صورت بدون انتقال ارز و یا از طریق اعتبارات اسنادی خریداری می‌گردند، تحت پوشش قرار می‌دهد و ابتیاع این بیمه نامه برای وارد کنندگان کالا اجباری می‌باشد .

بیمه باربری صادراتی :

کالاهایی که از ایران به مقصد کشورهای خارجی حمل می‌گردند را تحت پوشش بیمه قرار می‌دهد .

بیمه باربری داخلی :

کالاهایی که از یک نقطه به نقطه ای دیگر در داخل کشور حمل می‌شوند تحت پوشش بیمه نامه های باربری داخلی قرار می‌گیرند .

پوشش‌های بیمه ای در بیمه های باربری وارداتی و صادراتی :

به طور کلی کالاهای وارداتی و صادراتی طبق یکی از شرایط زیر بیمه می‌شوند :

شرایط C  عبارتند از :

آتش سوزی، انفجار، به گل نشستن کشتی، زمین گیر شدن، برخورد با کف دریا، غرق شدن، واژگونی (کشتی، شناور) یا از راه و خط خارج شدن وسیله حمل زمینی، تصادم یا برخورد کشتی، شناور یا وسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی غیر از آب، تخلیه کالا در بندر اضطراری، تفدیه کالا در جریان زیان همگانی، به دریا انداختن کالا برای سبک سازی، تلف کامل هر بسته در کشتی یا شناور و یا تلف کلی هر بسته به علت افتادن در هنگام بارگیری، تخلیه کشتی یا شناور، عدم تحویل یک یا چند بسته کامل تجاری .

شرایط B عبارتند از :

کلیه خطرهای بیمه شده تحت شرایط  C، به انضمام خطرهای زلزله، آتشفشان، صاعقه، به دریا افتادن کالا از روی عرشه کشتی، آبدیدگی، ورود آب دریا، دریاچه یا رودخانه به شناور، محفظه کالا، کانتینر، لیف وان یا محل انبار، دزدی، دله‌دزدی، خسارت ناشی از چنگک، ریزش، پارگی، لب پریدگی، خراشیدگی و ضرب‌دیدگی.

شرایط A عبارتند از :

در این نوع بیمه کلیه خطرهایی که حین حمل محمولات را تهدید می‌کنند به غیر از مواردی که در بیمه نامه مستثنی شده است تحت پوشش قرار دارند .

خطرهای بیمه شده در بیمه نامه های باربری داخلی :

در این نوع بیمه نامه خطرات اصلی شامل (آتش سوزی، حادثه وسیله نقلیه) تصادف، تصادم، واژگون شدن یا پرت شدن وسیله نقلیه تحت پوشش می‌باشد.

ضمناً با موافقت بیمه گر و بیمه گذار می‌توان خطرهای اضافی که شامل (بارگیری و تخلیه، پرت شدن محموله از روی وسیله حمل، سرقت کلی، برخورد محموله با اجسام خارجی، زلزله، سیل، انفجار و صاعقه و… ) می‌باشد را تحت پوشش این بیمه نامه قرار داد.

  1. شرایط بیمه نامه :

انواع بیمه نامه های باربری :

  • بیمه نامه باربری وارداتی :

کالایی که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی از کشورهای خارجی به صورت بدون انتقال ارز و یا از طریق اعتبارات اسنادی خریداری می گردد  را تحت پوشش بیمه قرار می دهد .

  • بیمه نامه باربری صادراتی :

کالاهایی که از ایران به مقصد کشورهای خارجی حمل می گردند را تحت پوشش بیمه قرار میدهد .

  • بیمه نامه های داخلی :

کالایی که از یک نقطه به نقطه ای دیگر در داخل کشور حمل می شوند تحت پوشش بیمه  قرار می دهد .

  • بیمه نامه ترانزیتی :

مبدأ و مقصد برخی از حمل ها در خارج از کشور ایران بوده و کشور ایران تنها در مسیر حمل قرار دارد و پوشش این بیمه فقط در طول زمانی است کالا در محدوده کشور حمل می شود . نرخ و شرایط بیمه نامه صادراتی عیناً برای آنها مورد استفاده قرار می گیرد .

خطرات تحت پوشش :

  • بیمه نامه های باربری داخلی :

خطرات اصلی شامل : آتش سوزی ، حادثه وسیله حمل ( تصادف ، تصادم ، پرت شدن وسیله نقلیه و     و اژگونی آن ) و در صورت تمایل بیمه گذار با افزودن نرخ : پوشش پرت شدن محموله از روی وسیله حمل ، برخورد با جسم خارجی ، تخلیه و بارگیری و سرقت کلی محموله .

  • بیمه نامه باربری ( وارداتی و صادراتی ) :

*راهنمای خرید :

  • بیمه گذار با توجه به ضرورت اخذ پوشش بیمه ای برای انتقال کالاهایش ، می تواند به هر یک از شعب  یا نمایندگی های بیمه آرمان در سراسر کشور مراجعه نموده در صورت تمایل ، پس از تبادل اطلاعات و رفع ابهاماتش اقدام به ابتیاع  بیمه نامه نماید .

*مراحل صدور :

  • درخواست بیمه گذار برای ابتیاع بیمه نامه و تکمیل فرم پیشنهاد ، اعلام نرخ و کلوز مناسب با نوع کالا و رفع ابهامات احتمالی با تبادل اطلاعاتفی مابین  بیمه گذار و بیمه گر و متعاقبا”  پس از موافقت بیمه گذار ، کنترل فرم توسط بیمه گر و صدور بیمه نامه، مهر و امضا و ممهور به تمبر شدن بیمه نامه توسط بیمه گر ، پرداخت حق بیمه و در نهایت تحویل بیمه نامه به بیمه گذار

*نحوه محاسبه حق بیمه :

مالیات برارزش افزوده و عوارض شهرداری    نرخ در هزار    ارزش اضافی    ( نرخ ارز   سرمایه ارزی ) = حق  بیمه باربری وارداتی و صادراتی

مالیات بر ارزش افزوده و عوارض شهرداردی      نرخ در هزار    سرمایه  = حق بیمه باربری داخلی

*مهلت اعلام خسارت :

  • طبق ماده ۱۵قانون بیمه ، بیمه گذار موظف است در صورت وقوع یا احتمال وقوع خسارت ،  حداکثر ظرف مدت ۵ روز پس از مطلع شدن مراتب را به بیمه گر اعلام نماید.

*مدارک مورد نیاز برای اعلام خسارت :

در صورت وقوع یا احتمال وقوع خسارت ، بیمه گذار مراتب را در اسرع وقت و طی مهلت قانونی اعلام می نماید .  پس از احراز خسارت ، بیمه گر جهت تشکیل پرونده و بررسی خسارت ، مدارک  مورد نیاز را  با  توجه به شرایط بیمه نامه و نوع خسارت   از بیمه گذار درخواست می کند که اهم آنها  عبارتند از  :

  • اسناد خرید یا فروش کالا ( بارنامه ، فاکتور ، لیست بسته بندی و گواهی مبدا ) ؛ مدارک ورود و یا خروج کالا از گمرک ، مدارک مربوط به نوع ارز مورد استفاده  و با توجه به نوع خسارت اسناد خاص مربوطه ،
  • حمل های داخلی : مدارک مربوط به متصدیان حمل و نقل و گزارش مقامات انتظامی و …….

*نحوه و شرایط پرداخت خسارت :

بیمه گر پس از دریافت اعلام خسارت بیمه گذار ، با توجه به شرایط بیمه نامه و نوع خسارت  و در صورت تحت پوشش بودن    آن ، در صورت نیاز اقدام به بازدید از کالای مورد بیمه نموده ، اسناد و مدارک لازم را از بیمه گذار دریافت مینماید . متعاقبا” با توجه به دامنه خسارت و علت آن و همچنین امکان یا عدم امکان بازیافت احتمالی ، طبق فرمولهای رایج خسارت محاسبه میگردد. پس از محاسبه خسارت قابل پرداخت ، طبق سیاست مالی شرکتها و پس از هماهنگی با بیمه گذار ، مبلغ خسارت در وجه بیمه گذار ،  نماینده قانونی و یا ذینفع وی پرداخت میشود .

***تعریف اصطلاحات مورد نیاز در این رشته خاص :

  • اعتبار اسنادی(Letter Of Credit) :
    با نام اختصاری LC،  تعهدی از بانک است که به خریدار و فروشنده داده می شود . بانک متعهد می شود  میزان پرداختی خریدار ،  بموقع و با مبلغ صحیح به دست فروشنده خواهد رسید و  هرگاه  خریدار قادر به پرداخت مبلغ خرید نباشد، بانک موظف است باقیمانده یا تمام مبلغ خرید را بپردازد. اعتبارات اسنادی اغلب در معاملات بین المللی به منظور اطمینان از دریافت مبالغ پرداختی مورد استفاده قرار می گیرد .
  • بارنامه (Bill Of Lading) :
    بارنامه سند حمل است که توسط  موسسه حمل ونقل صادر و مشخصات کامل محموله ، وضعیت بسته بندی ، نام و آدرس گیرنده و فرستنده  ، نوع وسیله حمل و میزان کرایه حمل در آن قید میگردد. بارنامه به منزله قرارداد حمل، رسید دریافت کالا و سند مالکیت آن است.
  • مانیفست(Manifest)  : 
    مانیفست شامل صورت یا فهرست کامل و تفضیلی تمام بسته ها و کالاهای بارگیری شده در کشتی و یا لنج می باشد که ناخدا برای اطلاع از محمولات خود همراه دارد .
  • پروفرما(Performa ) :
    پروفرما یا پیش فاکتور سندی است که طی آن فروشنده قیمت کالا و سایر شرایط فروش و تحویل آن را به خریدار اعلام می نماید .
  • کالای متروکه (Abandoned merchandise) :
    کالایی است که مدت توقف قانونی آن در اماکن گمرکی یا انبار اختصاصی منقضی شده  و به‌ دلایلی  از جمله بلاصاحب ماندن، بی‌استفاده ماندن و یا از رده خارج شدن ترخیص نشده باشد.
  • اینکوترمز (Inco terms) :
    به  اصطلاحات بین‌المللی بازرگانی می گویند و به صورت گسترده  برای تفکیک هزینه‌ها و مسئولیت‌ها بین فروشنده و خریدار مورد استفاده قرار می‌گیرد. اینکوترمز مبین مسائل مربوط به حمل و ترخیص کالا، واردات و صادرات کالا ،   کسانیکه  مسئول پرداخت می‌باشند و همچنین کسانیکه  عهده دار ریسک جابجایی و انتقال کالا در مراحل مختلف حمل  هستند ، می باشد   .
  • پارتشیپمنت(Part shipment) : 
    حمل به دفعات به این معنی که کالای مورد بیمه مجاز است طی  چند مرحله از مبداء به مقصد مندرج در بیمه نامه حمل گردد.
  • ترانسشیپمنت(Trans shipment) :  انتقال محموله مورد بیمه از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر در طول سفر .
  • ارزش اضافی ( عدم النفع ): تامین زیان پولی اعم از هزینه های جاری و سود از دست رفته  بیمه گذار می باشد که با درخواست بیمه گذار قابل محاسبه می باشد .
  • کشتی چارتر (Charter Ship) :کشتی است که به صورت اجاره ای (به صورت زمانی یا سفری )کار می کند.
  • کشتى‌هاى لاینر(Liner  Ships) :
    این کشتى‌ها تحت ضوابط خاصى در خطوط معین و با برنامه منظم با کالاهایی متعلق به صاحبان مختلف  فعالیت مى‌کنند.
  • کشتى‌هاى ترامپ(Tramp Ships) :
    این کشتى‌ها در مسیر منظمى فعالیت نمى‌کنند و محموله را به هر نقطه‌اى که صاحب کالا بخواهد حمل مى‌کنند و بیشتر در حالت اجاره یا چارتر استفاده می شود .
  • کشتی طبقه بندی شده(Classified Ship): کشتی های حامل کالا بایستی دارای شرایطی باشند که معمولا”  توسط موسسات معتبر بین المللی  مورد قبول انستیتوی بیمه گران لندن ، کنتـرل می شوند .همچنین ، کشتی ها ، گواهی صادرشده توسط موسسات رده بندی مجاز را به منظور تعیین قابلیت دریا نوردی نیاز دارند .